रोसा : एक संघर्ष

मानवी स्वातंत्र्य, आत्मसन्मान आणि सामाजिक न्यायाच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी कोरलं गेलेलं एक क्रांतिकारक नाव म्हणजे रोसा पार्क्स! अमेरिकेतील अमानुष वर्णद्वेष, वंशवादी दडपशाही आणि काळ्या लोकांवरील अन्यायाच्या काळ्याकुट्ट व्यवस्थेला एका साध्या, पण बाणेदार नकाराने हादरा देणाऱ्या एका असामान्य स्त्रीची ही महागाथा. एका बसमधील त्या ऐतिहासिक नकाराने पेटलेली विद्रोहाची ठिणगी पुढे संपूर्ण अमेरिकेला ढवळून काढणाऱ्या मानवमुक्ती आंदोलनाचा प्रखर वणवा ठरली.

निमा बोडखे यांनी अत्यंत त्यंत अभ्यासू वृत्ती, संवेदनशील जाणीव आणि ओजस्वी लेखणीच्या बळावर रोसा पार्क्स यांचा हा थरारक संघर्षमय जीवनपट विलक्षण प्रभावीपणे शब्दबद्ध केला आहे. गरिबी, सातत्यपूर्ण अपमान आणि सामाजिक विषमता अनुभवत अन्यायाच्या बलाढ्य साम्राज्याला आव्हान देणाऱ्या या वीरांगनेचा प्रवास वाचकाला अंतर्मुख करतो. ही केवळ एका स्त्रीची आत्मकथा नसून शोषितांच्या हुंकाराचा आणि युगायुगांच्या विद्रोहाचा जाज्वल्य इतिहास आहे.

जिद्द, आत्मभान आणि परिवर्तनाच्या प्रखर ऊर्जेने भारलेली ही कादंबरी स्त्रीशक्तीची एक नवी व्याख्या अधोरेखित करते. मराठी साहित्यात वैश्विक आशयाला कवेत घेणारी, मानवी मूल्यांचा जयजयकार करणारी आणि अन्यायाविरुद्ध पेटून उठण्याची प्रेरणा देणारी ही कादंबरी एक कालजयी साहित्यकृती ठरते.

डॉ. लीना निकम

नागपूर